Niebiesko czarne logo Totalbank.plOdpowiadamy na Twoje pytania
Element ozdobny

Rynek kapitałowy i jego funkcjonowanie

Rynek kapitałowy. Zastanawiałeś się kiedyś skąd bogaci mają tyle pieniędzy i dlaczego są coraz bogatsi? A może marzyłeś o wczesnej emeryturze? Wiesz, że powinieneś inwestować, ale nie wiesz jak zacząć? Należy jednak bardzo mocno podkreślić, że inwestowanie samo w sobie nie jest łatwym sposobem na bogactwo. Wymaga to wiele wysiłku i dużo nauki.

Co znajdziesz w artykule?

  1. Czym jest inwestycja?
  2. Czym inwestowanie NIE JEST?
  3. Dlaczego warto inwestować?
  4. Procent składany
  5. Inflacja — Twój wróg!
  6. Rodzaje inwestycji
  7. Podział rynku finansowego
  8. Czym jest giełda papierów wartościowych?
  9. Rynek pierwotny i wtórny
  10. Obrót publiczny i niepubliczny
  11. Miejsce Giełdy Papierów Wartościowych
  12. Podsumowanie czyli cech rynku giełdowego
  13. Zaczynamy grę na giełdzie
  14. Indeksy giełdowe
  15. Otwieramy rachunek inwestycyjny
  16. Główne elementy zlecenia

1. Czym jest inwestycja?

Inwestycja” to wyrzeczenie się obecnych, pewnych korzyści na rzecz niepewnych korzyści w przyszłości” (Wikipedia). Niby proste, prawda?

Inwestowanie to inaczej znaczy zmuszenie Twoich pieniędzy do pracy dla Ciebie. To zdecydowanie odmienne podejście od tego, które większość z nas wyniosła z domu — zostaliśmy nauczeni, że jedyną drogą do zdobycia pieniędzy jest posiadanie dobrej pracy.

Większość ludzi tak postępuje. Gołym okiem widać tu jeden problem – żeby zarabiać więcej, trzeba pracować więcej. Ale nie można pracować dłużej niż 24 godziny dziennie, więc wynika z tego, że w ten sposob nasze zarobki są ograniczone.

Niech Twoje pieniądze pracują za Ciebie! Zawsze kiedy będziesz w pracy, będziesz kosił trawnik, będziesz spał, czy słuchał muzyki – w tym samym czasie możesz także zarabiać pieniądze. W ten sposob maksymalizujesz swoje potencjalne zarobki.

Oczywiście istnieje wiele rożnych sposobów pomnażania pieniędzy — inwestowanie w akcje, obligacje, fundusze czy nieruchomości, albo rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej.

Każdy z nich ma swoje wady i zalety. Nieważne, który ze sposobów wybierzesz (być może kilka), celem jest wykorzystanie go do zarabiania.

2. Czym inwestowanie NIE JEST?

Inwestowanie to nie hazard. Hazard to obstawianie pieniędzy z nadzieją, że się coś zarobi. Mieszanie tych pojęć może brać się po części ze sposobu, w jaki ludzie „inwestują” — na przykład kupują akcje na podstawie zasłyszanych plotek.

Prawdziwy inwestor nie wrzuca swoich pieniędzy w przypadkowe inwestycje, a raczej przeprowadza analizy i tylko jeśli ma rozsądnie przesłanki ryzykuje kapitał. Oczywiście nadal niesie to ze sobą ryzyko i nie ma żadnych gwarancji na wygraną.

3. Dlaczego warto inwestować?

Każdy, no dobrze prawie każdy, chce mieć więcej pieniędzy. Ludzie inwestują, bo chcą zwiększyć swoją wolność, poczucie bezpieczeństwa, albo żeby moc sobie na więcej pozwolić, albo najzwyczajniej na świecie powiększać swój majątek.

W dzisiejszych czasach niestety inwestowanie staje się koniecznością. Czasy, w których pracowało się 30 lat w tej samej firmie, a potem się odchodziło i dostawało niezłą emeryturę, już minęły. Dla wielu ludzi inwestowanie to sposob na utrzymanie obecnego standardu życia po przejściu na emeryturę.

Niestety z powodu zmian demograficznych państwo nie zapewnia emerytom dostatecznych pieniędzy, a prognozy są jeszcze gorsze.

4. Procent składany

Pewien geniusz w dziedzinie fizyki i matematyki Albert Einstein nazywał procent składany „największym matematycznym odkryciem w historii”. Co daje nam procent składany? Otóż sprawia, że Twoje pieniądze zarabiają na Ciebie, ale żeby ten mechanizm wprawić w ruch potrzebne są dwa czynniki. Te czynniki to, oczywiście po za kapitałem początkowym, powtórne inwestowanie zarobionych pieniędzy oraz czas. Zasada jest niezmiernie prosta im dłużej inwestujesz, tym większą kwotą obracasz.

Prześledźmy to na przykładzie:

Rynek kapitałowy — procent składany

Pamiętaj, procent składany zwiększa wzrost Twoich pieniędzy. Jest tylko jeden minus — przez cały okres inwestycji nie możesz tknąć ani zainwestowanych pieniędzy, ani tego co zarobiłeś.

5. Inflacja — Twój wróg!

Założmy, że masz trochę zaoszczędzonych pieniędzy (niekoniecznie dużo) i podjąłeś bez wątpienia trudną decyzję, że nie wydasz ich teraz ani w najbliższym czasie. Możesz te pieniądze przechować w „skarpecie”, ale czy na pewno jest to słuszna decyzja?

Musisz uświadomić sobie, że przeciw Tobie działa wówczas potężna siła jaką jest inflacja. W uproszczeniu można powiedzieć, że inflacja to zmiana przeciętnego poziomu cen. Jeżeli stopa inflacji w danym roku wyniesie 10%, to pieniądze trzymane w domu stracą w ciągu tego roku prawie 10% swej wartości, czyli będzie można za nie kupić o około 10% towarów mniej niż na początku roku.

6. Rodzaje inwestycji

Istnieje wiele możliwości inwestowania. Jednak zanim dokona się wyboru, warto dowiedzieć się na czym polega każda z nich i wybrać taką, ktora najlepiej spełni nasze oczekiwania.

6.1. Obligacje

Obligacje należą do grupy instrumentów o stałym zysku. Kiedy kupujesz obligację, udzielasz pożyczki państwu lub przedsiębiorstwu. W zamian dostajesz pewien procent od pieniędzy, które zainwestowałeś.

Główną zaletą obligacji jest względne bezpieczeństwo. Kiedy kupujesz obligacje od stabilnego rządu, Twoja inwestycja jest w zasadzie pozbawiona ryzyka. Ale jest też druga strona medalu — niskie ryzyko oznacza niskie zyski. Obligacje należą do najmniej opłacalnych rodzajów inwestycji.

Obligacje są drugim po akcjach najbardziej powszechnym papierem wartościowym. Nie są one tak jednak tak ekscytujące i atrakcyjne jak akcje. W trakcje hossy na tle akcji wyglądają co najmniej dziwnie. Ich siła objawia się w czasie bessy, kiedy to oferują bezpieczeństwo i stabilność w porównaniu do zmiennych akcji. Z tego powodu zasadne jest ulokowanie części swojego kapitału w obligacjach.

Obligacja jest papierem wartościowym, który poświadcza zaciągnięcie długu. Dług ten ma być zwrócony w określonym z góry czasie i na określonych warunkach, powiększony o odsetki.

Obligacje mogą emitować państwa, gminy, przedsiębiorstwa. W Polsce najlepiej rozwinięty jest rynek obligacji skarbowych (państwowych).Tak jak ludzie pożyczają pieniądze, tak samo postępują firmy i Państwa.

Przedsiębiorstwa potrzebują pieniędzy na rozwój i inwestycje, a rząd na wypełnienie luki budżetowej. Oczywiście organizacje te mogłyby pożyczać pieniądze od banków, ale zazwyczaj kredyty są drogie, a banki stawiają wysokie wymagania. Rozwiązaniem jest zbieranie pieniędzy poprzez emisję obligacji na rynku publicznym.

W ten sposób każdy z inwestorów pożyczy małą część niezbędnego kapitału.

Podsumowując, obligacja jest wysublimowaną formą zaciągania pożyczki. Oczywiście nikt nie pożyczyłby pieniędzy obcemu, gdyby nic z tego nie miał. Emitent obligacji musi zapłacić inwestorowi za przywilej korzystania z jego pieniędzy.

Odbywa się to w formie odsetek płatnych zgodnie z ustalonym wcześniej oprocentowaniem w ustalonym terminie (czasem oprocentowanie to nazywamy kuponem). Dzień, w którym emitent zobowiązuje się zwrócić pożyczoną kwotę, nazywamy dniem wykupu. Obligacje charakteryzują się tym, że dokładnie wiadomo kiedy i ile się zarobi.

6.2. Różnica pomiędzy akcjami i obligacjami

Kupując akcję inwestor staje się współwłaścicielem przedsiębiorstwa, co oznacza, że ma prawo do udziału (ma także inne prawa) w zyskach spółki. Po zakupie obligacji inwestor staje się kredytodawcą.

W przypadku bankructwa priorytet w odzyskiwaniu swoich środków mają posiadacze obligacji. W przypadku gdy spółka nie osiąga dochodu, akcjonariusz nie dostanie nic, natomiast posiadacz obligacji dostanie swój gwarantowany zysk.

I odwrotnie, gdy spółka osiąga duże zyski, posiadacz obligacji dostanie tylko swój umówiony wcześniej procent, natomiast akcjonariusz może zarobić dużo więcej.

Podsumowując obligacje dają większe bezpieczeństwo, akcje większe potencjalne zyski.

6.3. Akcje

Akcje są to papiery wartościowe potwierdzające, że ich posiadacz jest właścicielem (udziałowcem) części kapitału spółki akcyjnej. Są to tak zwane udziałowe papiery wartościowe.

Im więcej masz akcji danej spółki, tym bardziej jesteś jej właścicielem. Posiadanie akcji spółki oznacza, że jesteś jednym z (wielu) jej współwłaścicieli (udziałowców) i masz prawo (zazwyczaj niewielkie) do wszystkiego co spółka posiada.

Nie oznacza to oczywiście, że jesteś właścicielem małej części każdego biurka, które się w tej firmie znajduje. Jako współudziałowiec masz prawo do udziału w zyskach spółki, a także, choć nie zawsze, prawo głosu na zgromadzeniu akcjonariuszy.

Dawniej akcje były reprezentowane w postaci papierowej. Dziś w erze komputeryzacji wszystkie zapisy są pamiętane na dysku komputera, i inna forma papierów wartościowych już nie występuje.

Każdy gracz giełdowy ma swój rachunek w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych, na którym zapamiętane jest kto, ile i jakie akcje posiada. Na przestrzeni lat zmieniła się również forma handlu papierami wartościowymi. Wystarczy jeden telefon albo kliknięcie myszą, żeby przeprowadzić transakcję na rynku kapitałowym.

Posiadanie akcji publicznej spółki akcyjnej czyli takiej, której obrót akcjami odbywa się na giełdzie, nie oznacza, że na co dzień masz coś do powiedzenia w jej sprawach. Prawo głosu na tzw. Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy przysługuje tylko tym akcjonariuszom, którzy zgromadzili odpowiednio dużą ilość akcji spółki.

Zazwyczaj jednak nie kupujemy akcji spółki po to, żeby mieć wpływ na jej zarządzanie, a naszym celem jest udział w dochodach spółki, lub też oczekujemy zwyżki kursu akcji i tym samym chcemy ją potem sprzedać z zyskiem.

Dochody spółki są wypłacane w postaci corocznej dywidendy ale uwaga, zarząd spółki może podjąć decyzję o niewypłacaniu zysku akcjonariuszom. Im więcej posiadasz akcji spółki, tym większy będzie Twój udział w jej zyskach.

Pomimo, że akcjonariusz jest współwłaścicielem spółki, nie ponosi on żadnej odpowiedzialności za jej działania (np. długi). Po co spółki emitują akcje? Dlaczego założyciele spółki dzielą się udziałami w firmie, podczas gdy mogliby zatrzymać dochód dla siebie?

Powodem jest chęć pozyskania nowego kapitału, który potem przeznaczany jest na rozwój spółki. Oczywiście firma mogłaby zaciągnąć kredyt, ale okazuje się, że emisja akcji często bywa tańszą formą powiększenia kapitału.

Jeszcze inną formą jest emisja obligacji. Emisja akcji jest też atrakcyjna dla spółki, ponieważ nie wymaga oddawania pieniędzy.

Należy podkreślić, że inwestor kupujący akcje nie ma żadnej gwarancji osiągnięcia zysku. Niektóre spółki wypłacają dywidendę, ale większość nie. Firmy nie mają takiego obowiązku. Często zależy to od koniunktury, od tego kiedy spółka ma nadwyżkę i czy nie ma planów na zainwestowanie zarobionych pieniędzy, wtedy wypłaca dywidendę.

Nie korzystając z dywidendy inwestor może zarobić na zmianie kursu akcji, kupując taniej i sprzedając drożej. W najgorszym wypadku spółka może zbankrutować, wtedy inwestor zostaje z niczym.

Podejmowanie większego ryzyka oznacza potencjalnie większe zyski z inwestycji. To jest powód, dla którego akcje stały się tak popularne.

6.4. Co powoduje zmiany cen akcji?

Siły rynku powodują codzienne zmiany cen akcji czyli jego kursów. Ceny te zmieniają się z powodu oddziaływania popytu i podaży. Jeśli więcej ludzi chce kupić akcję (popyt), niż sprzedać (podaż) wtedy cena idzie w gorę. I odwrotnie, jeśli jest więcej ludzi chcących sprzedać, niż kupić (podaż przewyższa popyt), ceny spadają.

Zrozumienie popytu i podaży jest proste. Trudne natomiast jest poznanie tego, co sprawia, że ludzie preferują bardziej akcje jednej spółki niż drugiej. Sprowadza się to do rozstrzygnięcia, która wiadomość jest dla spółki pozytywna, a która negatywna.

Jest wiele odpowiedzi na to pytanie i tak jak każdy inwestor, także i Ty zapewne je sobie zadajesz. Podstawowa teoria mówi, że rynek dokonuje wyceny wartości spółki.

Innymi słowy, jeśli inwestorzy sądzą, że spółka będzie warta coraz więcej (będzie zarabiać) to chętniej kupują jej akcje. Wartość spółki (kapitalizację) będziemy rozumieć przez liczbę jej akcji pomnożoną przez cenę rynkową (kurs) jednej akcji tej spółki.

Ale cena rynkowa nie zawsze odzwierciedla faktyczną wartość spółki, ale także oczekiwania inwestorów co do przyszłej wartości.

Najważniejszym czynnikiem, który wpływa na atrakcyjność spółki są jej zyski. To ma sens, kiedy się temu przyjrzeć. Jeśli spółka nie ma zysków, prędzej czy później musi upaść. Dla inwestorów oznacza to ryzyko, gdyż posiadając takie akcje narażają się na możliwe straty.

Spółki publiczne mają obowiązek publikacji raportów o swoim stanie co kwartał, publikują także raport roczny. Dla inwestorów oraz analityków raporty są źródłem informacji o kondycji przedsiębiorstwa. Na ich podstawie szacuje się przyszłe dochody spółki. Jeśli wyniki firmy zaskakują (są lepsze od oczekiwanych) cena skacze w górę. Jeśli natomiast są gorsze niż oczekiwał rynek, cena spada.

Oczywiście nie tylko zysk determinuje sentyment inwestorów do akcji danej spółki. Na przykład podczas tzw. boomu internetowego kapitalizacja wielu firm sektora IT (szczególnie w USA) urosła do niebotycznych rozmiarów, podczas gdy spółki te nie przynosiły wtedy dochodu.

Jak wiemy, notowania te były oderwane od rzeczywistości i skończyły się załamaniem cen. Przykład ten pokazuje, że są inne czynniki poza zyskiem, które mają wpływ na ceny.

Więc dlaczego ceny się zmieniają? Jest wiele czynników, które na to wpływają i nie sposób bezbłędnie wskazać sprawcę, ani jednoznacznie odpowiedzieć który czynnik w danym przypadku miał największy wpływ. Niektórzy sądzą, że nie da się przewidywać ruchów cen, a inni, że przyglądając się wykresom i porównując je z ruchami w przeszłości można wywnioskować co kupić, a co sprzedać. Jedno wiemy na pewno. Ceny są zmienne, a ich ruchy mogą być gwałtowne.

6.5. Fundusze inwestycyjne

Fundusz inwestycyjny to w uproszczeniu kolekcja obligacji i akcji. Kupno jednostek funduszu to jakby „zrzutka” z innymi inwestorami na wspolne inwestycje zarządzane przez profesjonalistę, który dokonuje wyboru inwestycji za Ciebie.

Konkretny fundusz nastawiony jest na określoną strategię. Zakres zainteresowań funduszu może być przeróżny: akcje dużych spółek, małych, obligacje skarbowe spółek, samorządów. Fundusze inwestycyjne mogą być mieszane czyli mogą kupować rożne rodzaje papierów wartościowych, lub mogą inwestować w konkretną branżę, albo w konkretnym kraju, itd. Kombinacji może być naprawdę bardzo dużo i tyle też jest funduszy

Podstawową zaletą funduszy jest to, że możesz inwestować nie poświęcając na to czasu i nie mając doświadczenia. Jeżeli chcesz zacząć inwestować rozważ na początku właśnie fundusze inwestycyjne.

6.6. Inwestycje alternatywne

Należy tutaj wspomnieć jeszcze o innych inwestycjach. Nazwijmy je inwestycjami alternatywnymi. Do tej pory poznaliśmy dwie podstawowe możliwości inwestowania pieniędzy: akcje i obligacje, ale oczywiście nie są to jedyne możliwe inwestycje. Istnieje szereg bardziej skomplikowanych instrumentów dla zaawansowanych inwestorów takich jak opcje, futures, FOREX, złoto, nieruchomości, itd. Jeżeli jesteś zainteresowany inwestycjami alternatywnymi napisz do nas na adres:

7. Podział rynku finansowego

W gospodarkach wolnorynkowych funkcjonuje coś, co fachowo nazywamy rynkiem finansowym. Pojęcie to jest dość szerokie i abstrakcyjne. Obejmuje wiele rożnych aspektów, innych rynków. Termin ten, jak wiele terminów w ekonomii, jest raczej umowny.

Przyjmijmy, że rynkiem finansowym jest to miejsce, gdzie przedsiębiorstwa, które chcą finansować swoją działalność szukają na nią środków. Jeżeli potrzebują pieniędzy krótkoterminowych (do jednego roku) zwracają się ku rynkowi pieniężnemu. Natomiast jeżeli myślą o długoterminowym rozwoju, zwracają się ku rynkowi kapitałowemu, gdzie mogą emitować akcje i obligacje.

Podstawową formą rynku kapitałowego jest rynek papierów wartościowych. Towarem, którym się handluje są papiery wartościowe, tzn. dokumenty stwierdzające istnienie określonego prawa majątkowego. Lokowanie pieniędzy w papier wartościowy ma na celu uzyskanie korzyści kapitałowych, czyli zysku.

Rożni się jednak od inwestycji chociażby w lokaty bankowe, gdyż zawiera elementy ryzyka. Polega ono na wyborze akcji spółki, które w przekonaniu inwestora będą zwyżkować, przynosząc mu przy sprzedaży spodziewane przychody.

Ryzykowne może być też określenie horyzontu czasowego wyjścia z inwestycji, a więc momentu planowanej sprzedaży zakupionego wcześniej papieru. Istnieje bowiem prawdopodobieństwo wystąpienia sytuacji, w której inwestor zmuszony do likwidacji inwestycji przed planowanym terminem odsprzeda akcje nie tylko poniżej szacowanej ceny, ale także poniżej ceny, po której je zakupił.

8. Czym jest giełda papierów wartościowych?

Najlepszym miejscem, w którym mogą się spotkać zarówno inwestorzy, którzy chcą kupić akcje, jak i spółki, które chcą te akcje emitować jest Giełda Papierów Wartościowych.

Zatem giełda gromadzi kupujących i sprzedających. Mówimy, że rynek kapitałowy umożliwia mobilizację kapitału — czyli jego przepływ pomiędzy tymi, którzy posiadają go w nadmiarze, a tymi, którzy go poszukują w celu finansowania inwestycji. Oczywiście obie strony muszą mieć w tym jakiś interes.

Korzyść dla spółki jest oczywista – dostaje ona pieniądze, które były jej potrzebne. Ale co z tego ma kupujący? Tutaj możliwe korzyści są dwie:

Giełdowy system komputerowy na bieżąco ustala ceny wszystkich papierów wartościowych. Dzieje się to na podstawie zleceń składanych przez inwestorów. Mówimy, że giełda umożliwia wycenę kapitału poprzez ustalenie ceny papierów wartościowych na rynku wtórnym.

Współczesna giełda koncentruje handel w jednym miejscu. Inwestorzy mogą mieszkać i pracować na całym świecie, ale za pomocą systemu informatycznego “spotykają się” w jednym miejscu. Pewne zasady obowiązujące inwestorów gwarantują również, że wszyscy mają jednakowy dostęp do informacji.

Mówimy, że rynek kapitałowy zapewnia płynność inwestycji — oznacza to, że uczestnicy rynku mogą bez przeszkód sprzedać posiadane akcje i obligacje, a uzyskane pieniądze ulokować w inny sposób. Oczywiście pamiętając o tym, że na każdy towar by mógł być sprzedany musi pojawić się chętny, który ten towar kupi po danej cenie.

9. Rynek pierwotny i wtórny

Rynek papierów wartościowych dzielimy umownie na dwie części. Z rynkiem pierwotnym mamy do czynienia w trakcie emisji akcji lub innych papierów wartościowych. Emisją nazywamy więc pierwszą sprzedaż akcji bezpośrednio od właściciela czyli emitenta.

Po raz pierwszy dzieje się to w momencie zakładania spółki akcyjnej, kiedy to założyciele i pierwsi akcjonariusze deklarują objęcie pewnej liczby akcji. W celu pozyskania dodatkowych środków na rozwój, spółka może przeprowadzić kolejną emisję. Każdy podmiot uprawniony do emisji poszczególnych rodzajów papierów może emitować je wielokrotnie.

Z rynkiem wtórnym mamy do czynienia przy okazji sprzedaży papierów z tak zwanej drugiej ręki, tzn. od inwestorów, którzy je wcześniej już nabyli. Rynek ten służy zatem kupowaniu i sprzedawaniu już wyemitowanych papierów wartościowych, zapewnia płynność inwestycji i ich wycenę. Wtórny rynek charakteryzuje się tym, że nie dokonuje się tu zasilenie emitenta papierów wartościowych w kapitał.

Rynek ten jest najważniejszym segmentem rynku papierów wartościowych, ponieważ właśnie na nim kształtuje się rzeczywista cena papieru, odzwierciedlająca jego wartość. Jest też naturalnym i logicznym uzupełnieniem rynku pierwotnego, gdyż daje szansę nabywcy akcji na odsprzedanie ich w najbardziej odpowiednim dla siebie momencie.

10. Obrót publiczny i niepubliczny

To, że jakaś spółka wyemitowała akcje czyli jest spółką akcyjną, nie oznacza, że muszą być ona notowane na giełdzie. Gdy emisja jest kierowana do konkretnej grupy osób na przykład do zespołu pracowników, mamy do czynienia z obrotem niepublicznym.

Natomiast obrót na rynku publicznym obserwujemy, gdy papiery wartościowe oferowane są przy wykorzystaniu środków masowego przekazu takich jak radio, telewizja, prasa. Mogą wówczas trafić do szerokiego grona potencjalnych inwestorów, np. do wszystkich oglądających reklamę w telewizji.

Spółki uczestniczące w obrocie publicznym mają obowiązek informowania swoich inwestorów, a więc upubliczniania informacji o swojej kondycji finansowej. Robią to w formie raportów kwartalnych i rocznych, a także innych komunikatów wydawanych przez zarząd.

11. Miejsce Giełdy Papierów Wartościowych

Giełda Papierow Wartościowych jest elementem rynku wtórnego. Obrót na giełdzie jest oczywiście publiczny. Na giełdzie odbywa się tylko część obrotu papierami wartościowymi, ta część najbardziej nas interesuje, ponieważ jest najłatwiej dostępna dla przeciętnego inwestora. O ile w Polsce jest jedna – Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie, to np. w USA jest ich kilkadziesiąt.

12 Podsumowanie czyli cech rynku giełdowego

12.1. Centralizacja zleceń

Do ustalenia ceny transakcji dochodzi na podstawie ofert kupna i sprzedaży napływających z całego rynku. Transakcje papierami wartościowymi nie mogą być zawierane na przykład w poszczególnych biurach maklerskich, czy na ulicy.

Od listopada 2000 r. wszystkie transakcje są realizowane w systemie informatycznym WARSET. Zapewnia on pełną automatyzację przekazywania zleceń, zawierania transakcji oraz sprawny dostęp uczestników rynku do systemu obrotu papierami wartościowymi.

12.2. Równość traktowania zleceń

Każdy może uczestniczyć w transakcjach giełdowych, bez względu na to, czy jest osobą fizyczną, czy prawną, czy jest dużym inwestorem, czy też obraca tylko jedną akcją — czyli bez względu na wielkość kapitału, którym dysponuje. Równość traktowania zleceń polega też na tym, że niezależnie od tego, w którym domu maklerskim składamy zlecenie kupna czy sprzedaży, na giełdzie jest ono traktowane tak samo jak pozostałe.

12.3. Bezpieczeństwo obrotu

Uczestnicy obrotu giełdowego mają zagwarantowane, że transakcje zostaną prawidłowo rozliczone i zaksięgowane. Giełda oraz Komisja Papierów Wartościowych i Giełd sprawują kontrolę nad tym, czy uczestnicy rynku: pośrednicy czyli domy maklerskie i emitenci czyli spółki giełdowe przestrzegają zasad zawartych w regulacjach.

12.4. Dostępność informacji

Uczestnicy rynku mają dostęp zarówno do informacji o sytuacji notowanych spółek oraz o stanie rynku czyli kursach transakcji oraz ofertach kupna i sprzedaży.

12.5. Płynność

Posiadacze papierów wartościowych mają możliwość dokonywania transakcji codziennie w określonych godzinach. Odpowiednia koncentracja kupujących i sprzedających osiągnięta między innymi dzięki centralizacji zleceń, umożliwia płynny obrót papierami wartościowymi.

Jakie znaczenie ma dla mnie giełda, jeśli nie jestem inwestorem? Czy w ogóle powinno mnie to obchodzić?

Ponieważ na GPW notowane są spółki, które są reprezentantami wszystkich gałęzi polskiej gospodarki, a to ile kosztują akcje tych spółek jest pewnym wskaźnikiem ich kondycji, to jednocześnie jest wskaźnikiem kondycji poszczególnych sektorów gospodarki.

Jeśli ceny rosną, to znaczy, że ludzie dobrze oceniają kondycję spółek i wierzą w ich przyszłość jak również w przyszłość gospodarki w ogóle. A więc giełda jest barometrem gospodarki.

13. Zaczynamy grę na giełdzie

13.1. Kapitał

To najczęstsze pytanie zadawane przez początkujących inwestorów, Jaką kwotą pieniędzy powinienem dysponować na początek? Jaka jest właściwa odpowiedz? „Inwestuj pieniądze, które mają dla Ciebie znaczenie”.

Na pewno bez problemu potrafisz określić sumę, której strata niemiałaby dla Ciebie większego znaczenia. Powiedzmy 200, 500, 1000 złotych. Większość ludzi operuje takimi stawkami.

Popatrzmy na to jednak z innej strony. Jeśli podwoimy 100 złotych ciągle jesteśmy biedni. Jeśli operujemy na giełdzie sumą pieniędzy, której strata nie zrobi nam żadnej różnicy, ich podwojenie również nie zmieni naszego życia.

Jedyna spekulacja, która pozwala nam wygrać dużą sumę pieniędzy, operując sumą nie mającą dla nas znaczenia, to gra w lotto. Jednak prawdopodobieństwo wygranej jest małe.

Graj stawkami, które mają znaczenie. Każdy gracz giełdowy znajduje swój poziom tolerancji ryzyka. Niektórzy mogą stracić 50% w jednej transakcji, niektórzy mniej, inni więcej. Poziom tolerancji ryzyka stanowi poziom niepokoju. Niepokój oznacza jednak, że żyjemy, że ryzykujemy, że jesteśmy zdrowi.

Niepokój daje nam również nadzieję przebicia się wyżej, nadzieję zmiany stylu życia. Jeśli wygrasz, styl twojego życia zmieni się na lepszy, jeśli przegrasz możesz zebrać nową stawkę i zacząć wszystko od początku.

13.2. Sesja giełdowa

Notowania na giełdzie nie odbywają się 24 godziny na dobę (jak np.na FOREX-ie) ale w ściśle określonych godzinach w ciągu dnia. Dzień notowań nazywamy sesją giełdową. Chodź przebieg sesji dla poszczególnych papierów się nieco rożni idea jest taka sama dla szystkich. Oto to przykład notowań akcji.

14. Indeksy giełdowe

Indeks giełdowy jest to miernik zmian cen papierów wartościowych, obejmujący wszystkie papiery wartościowe danego typu lub ich wybraną grupę. Do najważniejszych indeksów wyliczanych i publikowanych przez GPW należą:

15. Otwieramy rachunek inwestycyjny

Do inwestowania swoich pieniędzy na giełdzie będzie Ci potrzebny specjalny rachunek papierów wartościowych prowadzony przez dom maklerski lub bank prowadzący takie rachunki (nie każdy bank je oferuje). W Polsce działa kilkadziesiąt domów maklerskich i banków prowadzących rachunki inwestycyjne (zwróć uwagę na wymienność nazw, używamy zamiennie „rachunek inwestycyjny”, “rachunek maklerski”, „rachunek papierów wartościowych”.

Większość z nich posiada Punkty Obsługi Klienta. Wiele umożliwia obsługę przez telefon i Internet.

Przed wyborem, z usług którego z biur będziemy korzystać, należy najpierw zapoznać się z tym co oferuje kilka z nich i wybrać odpowiednie dla siebie (to tak jak w przypadku wyboru konta bankowego, czy kredytu, lepiej poświęcić chwilę na rozeznanie się w rynku niż potem żałować).

Przed podpisaniem odpowiedniej umowy należy ją dokładnie przeczytać i wypytać o szczegóły, opłaty i zasady korzystania z rachunku.

Oferta poszczególnych biur rożni się znacznie pod względem wachlarza usług, które oferują one inwestorom indywidualnym.

Co biuro może zaoferować klientowi:

Oferty poszczególnych biur różnią się mocno między sobą. Wysokość prowizji i opłat jest pewnie najczęściej branym pod uwagę czynnikiem, przy wyborze biura przez początkującego gracza. Domy maklerskie pobierają prowizje od transakcji sprzedaży i zakupu, zwykle w postaci procentu od wartości transakcji.

Większość domów maklerskich pobiera opłatę za prowadzenie rachunku papierów wartościowych. Opłata ta często zależy od ilości usług, jakie udostępnia nam biuro w ramach tej opłaty. Sprawdzając wysokość opłat i prowizji, warto też dowiedzieć się, jakie są terminy ich wpłaty.

Jedna z umów będzie dotyczyła otwarcia rachunku papierów wartościowych (na którym będą przechowywane akcje, obligacje i inne papiery) oraz rachunku pieniężnego (na którym będą przechowywane pieniądze przeznaczone na transakcje).

Druga będzie dotyczyła świadczenia przez dom maklerski usług brokerskich tzn. pośrednictwa między nami a giełdą (przyjmowania zleceń itd.).

Po otwarciu rachunku maklerskiego pozostaje już tylko wpłacić pieniądze. Można tego dokonać przelewem na konto biura, podając w tytule numer swojego rachunku. Podobnie odbywają się wypłaty. Należy pamiętać, że trzymanie przez dłuższy czas gotówki na rachunku maklerskim jest niekorzystne.

16. Główne elementy zlecenia

Inwestor składając zlecenie musi określić: